We denken vaak dat veerkracht vooral iets mentaals is: sterk blijven, doorzetten en niet opgeven. Maar steeds meer onderzoek laat zien dat veerkracht niet alleen in het hoofd ontstaat, maar ook sterk verbonden is met het hart.
Het hart en het brein communiceren voortdurend met elkaar via zenuwen, hormonen en elektromagnetische signalen. Wanneer deze communicatie goed verloopt, ontstaat er meer innerlijke balans, helderheid en emotionele stabiliteit. Dat helpt ons om beter om te gaan met stress, veranderingen en uitdagingen in het leven.
In deze blog lees je hoe de samenwerking tussen hart en brein invloed heeft op veerkracht en hoe dit zelfs meetbaar is via het hartritme.
Veerkracht
Naast dat het hart ons superkrachten geeft, zoals intuïtie, een sterk lijf en een superleervermogen, geeft een goede hart-breincommunicatie ons nog iets: veerkracht. Je kunt niet altijd de situatie en omstandigheden veranderen waarin je je bevindt, maar je kunt wel veranderen hoe je met de omstandigheden omgaat. Het hart kan je daarbij enorm veel kracht en wijsheid geven. Omdat het hart weet wat nu het beste voor je is, kun je iedere lastige situatie met vertrouwen tegemoet treden. Een vertrouwen dat er meestal niet is op het moment dat je te veel in je hoofd zit en je je hulpeloos, overweldigd, machteloos of verloren voelt.
Steeds als je gebruikmaakt van je hartwijsheid, verstevig en versterk je de neurale verbindingen die de koppeling van hart en hersenen mogelijk maken. Hoe vaker je het doet, hoe sterker de neurale netwerken worden die je in staat stellen om steeds beter en sneller hartcoherentie op te roepen, op elk willekeurig moment. Dankzij veerkracht kunnen we op een natuurlijke manier omgaan met grote veranderingen. Zowel met stressvolle als met positieve veranderingen. Bijvoorbeeld wanneer je iets of iemand verliest of een kind krijgt, heb je veerkracht nodig om er het beste van te maken.
Meer veerkracht vermindert de stress en verhoogt de emotionele intelligentie. Net zoals veel andere dingen in het leven, is veerkracht een vaardigheid die je kunt trainen. Het laadt je emotionele, fysieke en mentale batterijen op, zodat je kracht hebt om de uitdagingen van het leven aan te gaan. Ook veerkracht begint in het hart. Als je wilt weten hoe groot je veerkracht is, kun je de pieken en dalen van je hartritme meten met een hartfilmpje, ook wel een ECG (electrocardiogram) genoemd.
Hartritmevariabiliteit (HRV)
Wanneer je naar een ECG kijkt, zie je pieken en dalen in het hartritme.
De afstand van de top van de ene piek, de zogenaamde R-golf, naar de top van de volgende is niet altijd gelijk. Deze verschilt per hartslag. Hier ligt dan ook de oorsprong van veerkracht in je leven.
Hoe groter het verschil in afstand tussen twee hartslagen, hoe groter de veerkracht bij stress en veranderingen om je heen. Uiteindelijk meet je dus de variabiliteit tussen hartslagen. Daarom wordt dit ook wel hartritmevariabiliteit (HRV)genoemd.
Als kind hebben we een erg hoge HRV. Dit is logisch omdat we voortdurend vallen en opstaan wanneer we de wereld aan het ontdekken zijn. Denk bijvoorbeeld aan het verbranden van je vingers aan een gloeiende plaat of die ene keer dat je je vingers in het stopcontact stak.
Veerkracht stelt ons in staat om snel te reageren op veranderingen en zo verhogen we onze kans op overleven.
Met andere woorden:
Hoe hoger de HRV, hoe meer veerkracht.
Hartcoherentie en veerkracht
Het is niet zo dat er tijdens stress en chaos geen coherentie bestaat tussen de hersenen en het hart. Het coherentieniveau is dan simpelweg erg laag.
Wanneer je bewust technieken toepast die de samenwerking tussen hart en brein versterken, verhoog je dit coherentieniveau. Hoe groter de coherentie tussen hart en brein – ook wel hartcoherentie genoemd – hoe hoger de HRV en dus onze veerkracht.
Praktijken die hierbij kunnen helpen zijn bijvoorbeeld:
- ontspanning
- goede voeding
- voldoende slaap
- beweging
- een positieve mindset
Binnen het RESET-model verhogen deze eerste vijf elementen je veerkracht aanzienlijk. Hartcoherentie heeft daarbij vaak de grootste en meest directe invloed.
Het hartgeheugen
Onderstaande waargebeurde verhalen na harttransplantaties laten zien dat het hart mogelijk zelfs invloed heeft op onze persoonlijkheid. In oude beschavingen zoals het oude Egypte geloofde men al dat het hart de bewaarder van iemands geschiedenis was.
De eerste succesvolle menselijke harttransplantatie vond plaats op 3 december 1967 in Kaapstad (Zuid-Afrika). Sindsdien zijn er verschillende bijzondere neveneffecten gemeld na harttransplantaties, waaronder verhalen over mogelijke geheugenoverdracht.
Een bekend voorbeeld is Claire, die in 1988 een harttransplantatie onderging. Haar ervaringen beschreef ze later in het boek Change of Heart.
Claire was ooit professioneel danser en kreeg een hart- en longtransplantatie van een anonieme donor. Kort na haar operatie kreeg ze plotseling enorme trek in voedsel waar ze daarvoor nooit zin in had gehad: kipnuggets en groene pepers van een KFC-restaurant.
Haar vrienden, familie en arts begrepen hier niets van, omdat ze voor de operatie helemaal niet van dit eten hield.
Voor haar transplantatie had Claire gehoord dat haar donor een jonge jongen was die was overleden bij een motorongeluk. Omdat ze nieuwsgierig werd naar de herkomst van haar nieuwe hart, ging ze zelf op onderzoek uit.
Via een rouwadvertentie wist ze de identiteit van de donor – een jongen genaamd Tim – en het adres van zijn ouders te achterhalen. Toen ze de ouders bezocht, werd duidelijk waarom haar smaak zo plotseling veranderd was.
Tim bleek namelijk dol te zijn geweest op precies die kipnuggets en groene pepers van KFC waar Claire na de transplantatie zo’n sterke trek in had gekregen.
Nieuwe gevallen van hartgeheugen
Sinds dit verhaal zijn er meer gevallen beschreven waarbij ontvangers van een donorhart veranderingen in persoonlijkheid of voorkeuren rapporteerden.
Deze veranderingen variëren van:
- nieuwe voedselvoorkeuren
- veranderde hobby’s
- veranderingen in gedrag of emoties
Sommige onderzoekers hebben gesuggereerd dat cellen mogelijk informatie of herinneringen kunnen opslaan, al blijft dit onderwerp binnen de wetenschap nog steeds onderwerp van debat.
Een opmerkelijk politieverhaal
In 1999 publiceerde onderzoeker Paul Pearsall verschillende praktijkvoorbeelden in zijn boek The Heart’s Code.
Een van de verhalen gaat over een achtjarig meisje dat het hart kreeg van een tienjarig meisje dat was vermoord.
Na de transplantatie kreeg het meisje terugkerende nachtmerries waarin ze werd achtervolgd, aangevallen en vermoord. Uiteindelijk werd ze naar een psychiater gestuurd vanwege de intensiteit van deze dromen.
Toen het meisje haar dromen beschreef, bleken de details opvallend specifiek. De psychiater kreeg het gevoel dat het meisje mogelijk herinneringen beschreef die niet van haarzelf waren.
Toen de politie bij de zaak werd betrokken, bleek dat het meisje details noemde die overeenkwamen met een onopgeloste moordzaak. Ze kon zelfs de naam van de dader noemen en beschrijven wat er tijdens de aanval was gezegd.
Op basis van deze informatie kon de politie uiteindelijk een verdachte opsporen die overeenkwam met de beschrijving. De man werd later veroordeeld voor de moord op het meisje van wie het hart afkomstig was.
Het hart als bron van wijsheid
Of verhalen over hartgeheugen nu volledig verklaard kunnen worden door de huidige wetenschap of niet, ze laten zien hoe bijzonder de relatie tussen hart en brein is.
Het hart is niet alleen een pomp die bloed rondstuurt. Het speelt ook een rol in:
- emotie
- intuïtie
- stressregulatie
- veerkracht
Door bewust te werken aan hartcoherentie kun je deze samenwerking tussen hart en brein versterken en daarmee je vermogen vergroten om met uitdagingen om te gaan.
Veerkracht begint uiteindelijk niet alleen in het hoofd, maar in de samenwerking tussen hart en brein.
Literatuur
Pearsall, P. (1999). The Heart’s Code: Tapping the Wisdom and Power of Our Heart Energy.
Schwartz, G. & Russek, L. (1999). The Living Energy Universe.
HeartMath Institute. Heart-Brain Communication Research.
https://www.heartmath.org
McCraty, R. (2015). Heart rate variability and emotional regulation.
Barnard, C. (1967). First human heart transplant, Cape Town.
