Veel mensen letten steeds meer op wat ze eten. Biologische groenten, pure ingrediënten en zo min mogelijk bewerkt voedsel. Maar er is nog een factor die vaak wordt vergeten: waar je je eten in bereidt en mee kookt.
Alles wat je gebruikt in de keuken komt direct in contact met je voedsel. Denk aan:
- pannen
- spatels
- lepels
- snijplanken
- opscheplepels
- kookgerei
Net zoals bij huidverzorging en kleding geldt ook hier: hoe natuurlijker en stabieler het materiaal, hoe beter.
Plastic keukengerei: kleine stukjes in je eten
In veel keukens ligt kookgerei van plastic of siliconen:
- spatels
- bakspanen
- pollepels
- opscheplepels
Hoewel veel van deze materialen hittebestendig zijn, kunnen ze bij langdurige blootstelling aan hitte en slijtage microplastics afgeven. Kleine deeltjes kunststof kunnen zo in voedsel terechtkomen.
Daarom kiezen steeds meer mensen voor materialen zoals:
- hout
- roestvrij staal (RVS)
- gietijzer
Deze materialen zijn stabiel, hittebestendig en bevatten geen kunststoffen.
Anti-aanbakpannen en PFAS
Veel moderne pannen hebben een anti-aanbaklaag zodat eten minder snel blijft plakken. Deze lagen zijn vaak gebaseerd op stoffen uit de PFAS-familie, zoals PTFE (bekend van Teflon).
PFAS hebben handige eigenschappen zoals hittebestendigheid en een glad oppervlak, maar ze staan ook bekend als extreem langzaam afbreekbaar in het milieu. Sommige PFAS kunnen zich ophopen in het lichaam en worden onderzocht vanwege mogelijke effecten op onder andere het immuunsysteem en de lever.
Hoewel anti-aanbakpannen bij normaal gebruik als ‘veilig’ worden beschouwd, kiezen veel mensen er bewust voor om coatings zoveel mogelijk te vermijden.
Natuurlijke alternatieven voor pannen
Gelukkig bestaan er uitstekende alternatieven zonder synthetische coatings.
RVS pannen
Roestvrij staal is een van de meest gebruikte materialen in professionele keukens.
Voordelen:
- zeer duurzaam
- bestand tegen hoge temperaturen
- geen coating
- gaat vaak tientallen jaren mee
RVS pannen worden wereldwijd gebruikt in professionele restaurants omdat ze robuust, hygiënisch en veilig zijn.
Gietijzeren pannen
Gietijzer is een klassieker in de keuken.
Voordelen:
- extreem duurzaam
- houdt warmte zeer goed vast
- ontwikkelt een natuurlijke anti-aanbaklaag
Wanneer een gietijzeren pan wordt ingebrand ontstaat een natuurlijke laag van olie die voorkomt dat voedsel blijft plakken.
Plaatstaal (carbon steel)
Plaatstaal lijkt op gietijzer maar is lichter.
Voordelen:
- zeer stevig
- natuurlijke anti-aanbaklaag na gebruik
- geschikt voor hoge temperaturen
Veel professionele chefs gebruiken plaatstaal voor bakken en braden.
Keukengerei: hout en RVS
Naast pannen kun je ook bij keukengerei kiezen voor natuurlijke en duurzame materialen.
Veelgebruikte opties zijn:
Houten spatels en lepels
- natuurlijk materiaal
- hittebestendig
- beschadigt pannen niet
RVS keukengerei
- zeer sterk
- hygiënisch
- gaat jarenlang mee
Keukengerei van hout en RVS bevat geen coatings of kunststoffen en wordt daarom vaak gezien als een duurzaam alternatief.
Snijplanken: hout of titanium
Ook snijplanken zijn vaak gemaakt van plastic. Bij intensief gebruik kunnen hier kleine snijsporen in ontstaan, waarbij microplastics los kunnen komen.
Veel mensen kiezen daarom voor natuurlijke of zeer stabiele materialen.
Houten snijplanken
Populaire houtsoorten zijn:
- beuken
- esdoorn
- walnoot
Voordelen:
- duurzaam
- vriendelijk voor messen
- natuurlijk antibacterieel
Titanium snijplanken
Titanium snijplanken worden steeds populairder als alternatief.
Voordelen:
- extreem duurzaam
- roestvrij
- hygiënisch
- geen microplastics
Ze gaan vrijwel een leven lang mee en bevatten geen coatings of kunststoffen.
Aanbieders van duurzaam kookgerei
Er zijn steeds meer merken en winkels die zich richten op kookgerei van duurzame materialen.
Demeyere
https://www.demeyere-online.com
Belgisch merk dat bekend staat om hoogwaardige RVS pannen die zeer lang meegaan.
Le Creuset
Wereldberoemd om gietijzeren pannen met uitstekende warmteverdeling.
Lodge
Amerikaans merk gespecialiseerd in gietijzeren kookgerei dat vaak generaties lang meegaat.
Kookwinkel Oldenhof
Nederlandse kookwinkel met een groot assortiment RVS pannen, gietijzeren pannen en houten keukengerei.
Green Jump
Webshop met veel duurzame keukenproducten, waaronder PFAS-vrije pannen en natuurlijk kookgerei.
Minder spullen, betere kwaliteit
Een gezonde en duurzame keuken begint vaak met een eenvoudige keuze:
koop minder, maar beter.
In plaats van regelmatig goedkope pannen en plastic spatels te vervangen, kun je beter investeren in materialen die tientallen jaren meegaan.
Veel professionele chefs koken hun hele carrière met:
- gietijzeren pannen
- RVS pannen
- houten spatels
Terug naar een natuurlijke keuken
Net zoals bij voeding, huidverzorging en kleding ontdekken steeds meer mensen dat eenvoud vaak beter werkt.
Een keuken met natuurlijke materialen betekent bijvoorbeeld:
- pannen van gietijzer of RVS
- spatels en lepels van hout of RVS
- snijplanken van hout of titanium
- zo min mogelijk plastic
Een eenvoudige vuistregel:
Wat direct met je eten in contact komt, wil je bij voorkeur van natuurlijke en stabiele materialen hebben.
Zo maak je van je keuken niet alleen een plek waar je lekker kookt, maar ook een plek waar je bewust met je gezondheid en de natuur omgaat.
Literatuur
RIVM. PFAS en gezondheid.
https://www.rivm.nl/pfas
Rijksoverheid. PFAS in anti-aanbakpannen.
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/pfas
World Health Organization. Microplastics in drinking water.
https://www.who.int/publications/i/item/9789241516198
European Chemicals Agency (ECHA). PFAS substances.
https://echa.europa.eu/hot-topics/perfluoroalkyl-chemicals-pfas
Food Packaging Forum. Microplastics in food contact materials.
https://www.foodpackagingforum.org
